Ekosistem Araştırma ve Uygulama Merkezi (EKOSAM), biyolojik çeşitliliğin, ekosistem işlevlerinin ve süreçlerinin sürdürülmesi açısından önemli sıcak noktalar olan karasal (ör. orman, çayır) ve sucul (göl, gölcük, lagün, kıyı) ekosistemlerinin ekolojik yapı, işleyiş ve çeşitliliğini incelemektedir. Araştırmalarımız, küresel değişimlerin (ör. iklim değişikliği, arazi ve su kullanımındaki değişimler, ötrofikasyon, tuzlulaşma, kahverengileşme) ekosistemler üzerindeki etkilerini, uluslararası (EU-Framework and Horizon 2020) ve ulusal projelerden sağlanan desteklerle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu etmenlerin etkileri, ekosistem süreçlerine ilişkin mekanistik bir anlayış geliştirmek amacıyla, karasal ve yerinde mezokozm deney sistemlerini içeren çoklu yaklaşımlar kullanılarak incelenmiştir (bkz. ODTÜ Mezokozm Sistemleri I ve II). Araştırmalarımız kapsamında ayrıca, ekosistem dinamiklerini zaman içinde yüksek ayrıntı düzeyinde ortaya koyan uzun dönemli ekolojik izleme çalışmaları yürütülmektedir. Bu yaklaşım, “zaman yerine mekân ikamesi” yöntemiyle birleştirildiğinde, artan mekânsal çözünürlük sayesinde küresel değişimlerin ekosistem yapısı, işleyişi ve çeşitliliği üzerindeki etkilerinin kapsamlı biçimde anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Gerektiğinde modelleme ve paleoekolojik yaklaşımlar da araştırmalarımıza dahil edilmektedir.
Bu farklı araştırma yaklaşımlarının tümünde, kuşlar, kelebekler, böcekler, ağaçlar, çok yıllık bitkiler, mikrobiyal döngü, plankton, sucul bitkiler ve balıkları kapsayan yatay ve dikey topluluk yapıları üzerine odaklanılmaktadır. Bu organizmaların taksonomik çeşitliliği ile birlikte işlevsel çeşitliliği de incelenmekte olup, küresel değişimler karşısında ekosistemlerin işlev ve süreçlerini sürdürürken ne ölçüde dayanıklı olabildiğini anlamak hedeflenmektedir.
Göllerin ve gölcüklerin, berrak su koşullarının ve yüksek biyolojik çeşitliliğin sürdürüldüğü yüksek ekolojik durumunun korunması ve iklim değişikliği karşısında dayanıklı ekosistemlerin geliştirilmesi amacıyla doğa temelli çözümler kullanılarak restorasyonu da araştırmalarımızın temel odak alanlarından biridir. Biyomanipülasyon temelli restorasyon uygulamaları ve bunları takip eden uzun dönemli izleme programları, yerel göllerde yirmi yılı aşkın süredir yürütülmektedir. Son dönemde ise, gölcüklerin bölgesel tatlı su tür havuzunun %70’ine kadarını desteklemesi nedeniyle, doğa temelli çözümler ilkelerine dayalı gölcük restorasyonu, yeniden oluşturulması ve yönetimi konularına odaklanılmaktadır. Ayrıca gölcükler, göl ve akarsulara kıyasla nadir, endemik ve tehdit altındaki türlerin daha büyük bir kısmını desteklemektedir.
Prof.Dr. Meryem Beklioğlu
Limnoloji Laboratuvarı Lideri
EKOSAM Başkanı
SIL Başkan Yardımcısı
